اسكلرودرمي يك بيماري نادر و پيشرونده است كه باعث سفت شدن و سختي پوست و بافت‌هاي همبند - رشته‌هايي كه چارچوب و تكيه‌گاهي براي بدن ايجاد مي‌كنند - مي‌شود.

 اسكلرودرمي اغلب با بروز چندين لكه خشكي بر روي پوست دست‌ها يا صورت آغاز مي‌شود و به تدريج ضخيم‌تر و سخت‌تر مي‌شود.

در واقع نام اين بيماري در لغت به معناي «پوست سخت» است.

اين بيماري مي‌تواند پوست، مفاصل، دستگاه گوارش و به خصوص مري، قلب، كليه‌ها، ريه‌ها، عروق خوني و انگشتان دست و پا را مبتلا كند.

اسكلرودرمي در سنين بزرگسالي هم در مردان و هم در زنان مشاهده مي‌شود اما در زنان در سنين بين 30 تا 50 سالگي شايعتر است. همچنين اين بيماري در بين افراد بزرگسال شايعتر از كودكان است.

اسكلرودرمي يكي از زير گروه‌هاي بيماري آرتروز است كه اختلالات بافت همبند ناميده مي‌شود.

محققان تا كنون علت تعريف شده و مشخصي براي اين بيماري بيان نكرده‌اند.

اين بيماري ممكن است در بين افراد خانواده شايع شود اما در اكثر موارد بدون هيچ سابقه شناخته شده در بين اعضاي خانواده براي ابتلا به اين بيماري بروز مي‌كند.

اسكلرودرمي يك اختلال واگيردار يا سرطان‌زا نيست اما به ميزان قابل توجهي موجب كاهش اعتماد به نفس و ناتواني در انجام فعاليت‌هاي روزانه در فرد بيمار مي‌شود.

-علايم بيماري اسكلرودرمي كدامند؟

شايعترين علائم اين بيماري عبارت از سفت‌ و ضخيم‌ شدن‌، خشكي‌ و كرختي پوست، اختلال‌ در گردش‌ خون و زخم‌ شدن‌ نوك‌ انگشتان‌، دشواري‌ در بلع‌، اختلال‌ در جذب‌ غذا، نفخ‌ پس‌ از غذا خوردن‌، كاهش‌ وزن‌، سوزش‌ سردل‌ و احساس‌ ماندن‌ غذا در پشت‌ جناغ، سفت‌ و ضخيم‌ شدن‌ پوست به ‌خصوص‌ در ناحيه‌ صورت‌ كه‌ باعث‌ از دست‌ رفتن‌ نرمي‌ و انعطاف‌پذيري‌ آن‌ مي‌شود، درد عضلاني‌، ضعف‌ و خستگي‌، درد، خشكي‌ و تورم‌ مفاصل و كم‌خوني‌ هستند.

در اين بيماري علاوه بر سفت و سخت شدن پوست، اين بافت حالت انعطاف‌پذيري خود را از دست مي‌دهد و به دليل كشيدگي در روي استخوان‌هاي مهم پوست براق مي‌شود.

- علل بروز اسكلرودرمي كدامند؟

علت اين اختلال ناشناخته است اما ممكن است يك بيماري خود ايمني باشد. در اين حالت بافت همبند كه چارچوب و تكيه‌گاهي براي بافت‌ها و عروق خوني است، ضخيم، سفت و غيرقابل انعطاف مي‌شوند. به علاوه عوامل تشديد كننده اين بيماري نيز ناشناخته هستند.

گفتني است كه اين بيماري در حال حاضر قابل پيشگيري نيست. به علاوه عوارض احتمالي اين بيماري شامل اختلال در ترميم زخم‌ها،‌ افزايش خونريزي، اختلال در ريتم قلب، نارسايي احتقاني قلب، نارسايي كليه، فشارخون بالا و تخريب بافت‌هاي ريوي است.

براي تشخيص اين بيماري اغلب از انجام آزمايش خون جهت شناسايي كم‌خوني و اندازه‌گيري پادتن‌ها، آزمايش ادرار براي شناسايي گلبول‌هاي قرمز در ادرار، تهيه نوار قلب، راديوگرافي از دست‌ها، مري و قفسه سينه، آزمايش از عملكرد ريه و نمونه برداري از پوست است.

مراقبت از اين بيماران معمولا در منزل صورت مي‌گيرد و به ندرت نياز به بستري شدن در بيمارستان به علت عوارض قلبي، ريوي يا كليوي و يا جراحي مانند جراحي مري ضرورت پيدا مي‌كند.

اسكلرودرمي روش درماني شناخته‌ شده‌اي ندارد. در واقع هيچ راه معالجه‌اي براي متوقف كردن توليد افراطي كلاژن وجود ندارد.

در عين حال پزشك ممكن است داروهاي خاصي را براي بهبود زندگي فرد مبتلا به اسكلرودرمي كه اين بيماري را تا پايان عمر به همراه خواهد داشت و نيز براي تسكين علائم بيماري تجويز كند.

پزشك همچنين ممكن است روش‌هاي درماني و دارويي را براي جلوگيري از بروز مشكلات ناشي از اين بيماري كه اعضاي مختلف بدن را تحت تاثير قرار مي‌دهد، توصيه كند.

براي كاهش ميزان نفخ، سوزش سردل و ناراحتي‌هاي گوارشي توصيه مي‌شود كه بيمار از وعده‌هاي غذايي كم‌حجم اما به دفعات بيشتر استفاده كند.

بيمار مي‌تواند براي كمك به بلع غذا همراه با آن مايعات بنوشد و براي داشتن يك رژيم غذايي مناسب به متخصص تغذيه مراجعه كند.

خود بيمار نيز مي‌تواند با انجام برخي كارها علائم بيماري خود را كنترل كند. بيمار بايد به فعاليت و تحرك بدني خود ادامه دهد. ورزش كردن بدن را انعطاف پذير مي‌كند، گردش خون را بهبود بخشيده و سفتي بافت‌ها را بهبود مي‌دهد. ورزش كردن همچنين مي‌تواند پوست و مفاصل را در حالت ارتجاعي و انعطاف‌پذير نگه دارد.

بيمار مبتلا به اسكلرودرمي بايد از كشيدن سيگار پرهيز كند. نيكوتين موجود در سيگار باعث گرفتگي و انقباض رگ‌هاي خوني مي‌شود. به علاوه سيگار موجب تنگ شدن دائمي عروق خوني مي‌شود. از آنجا كه ترك سيگار مشكل است بيمار مي‌تواند از پزشك كمك بگيرد.

بيمار بايد سعي كند سوزش سردل را در خود كنترل كند. از مصرف مواد غذايي كه موجب سوزش سردل مي‌شوند و يا توليد گاز مي‌كنند، خودداري كند. همچنين از خوردن شام در ساعات آخر شب و بسيار ديروقت خودداري كند.

به علاوه بهتر است به هنگام خواب سر خود را بالاتر نگه دارد تا اسيد معده به هنگام خواب به مجاري گوارشي فوقاني و حلق بازنگردد. همچنين براي بهبود مشكلات ناشي از بازگشت اسيد معده مي‌تواند از داروهاي ضد اسيدي كه بدون نياز به نسخه ارائه مي‌شوند، مصرف كند.

بيمار بايد بدن خود را در برابر سرما حفاظت كند. در صورت سرد شدن دست‌ها بايد آنها را با پوشيدن دستكش، گرم كند و سر صورت و بدن را با پوشش و البسه گرم بپوشاند.