اختلال ديد رنگ (کور رنگي)

  اگرچه اختلال ديد رنگ (کور رنگي) می تواند در اثر بيماری و بصورت اکتسابی حادث گردد ولی  تقريبا در غالب موارد ناشی از يک اختلال توارثی است و در بدو تولد وجود دارد. اين اختلال ژنتيکی چون غالبا وابسته به کروموزمهای جنسی است، در نتيجه ميزان بروز آن در زن و مرد متفاوت می باشد.  در خانواده فرد کور رنگ، افراد مونث معمولا بدون علامت هستند ولی می توانند حامل کروموزم معيوب باشند و به نسلهای بعدی آن را انتقال دهند. اما افراد مذکر علائم بيماری را نشان می دهند. در جامعه حدود ۸ درصد افراد مذکر و ۵/۰ درصد افراد مونث اختلال ديد رنگ دارند.

در شبکيه چشم انسان دو نوع سلول حساسه بنام سلولهای استوانه ای و سلولهای مخروطی وجود دارد. اين سلولها انرژی نورانی را تبديل به انرژی الکتريکی می کنند و آن را از طريق عصب بينايی به مغز مخابره می نمايند. سلولهای مخروطی هستند که در درک رنگها نقش بازی می کنند. سه نوع مختلف از سلولهای مخروطی وجود دارد که هر کدام از آنها به يک نوع رنگ اصلی (قرمز، سبز، و آبی) پاسخ می دهد. در يک فرد طبيعی هر سه نوع سلول مخروطی فعال هستند و بنابراين يک فرد طبيعی قادر به درک  هر سه نوع رنگ قرمز، سبز، و آبی و طبعا طيف کامل رنگها خواهد بود. 

در افرادی که اختلال ديد رنگ دارند، حداقل يک نوع از اين سه نوع سلول مخروطی، بصورت ناقص يا کامل کارايی نداشته و در نتيجه اين افراد در تشخيص بعضی از رنگها دچار مشکل می گردند.

برای سادگی درک مطلب، می توان چنين در نظر گرفت که تمام افرادی که اختلال ديد رنگ دارند به نوعی در تشخيص قسمت قرمز و يا سبز طيف رنگی اشکال دارند، چرا که افرادی که در ناحيه آبی طيف مشکل دارند، بسيار نادر هستند.

تشخيص اختلال ديد رنگ يا کور رنگی از طريق انجام تست های مختلف ميسر می باشد. از آنجايی که اينگونه اختلالات ديد رنگ عمدتا ارثی می باشند، درمان اساسی برای آن وجود ندارد، اما چند نکته را بايد در نظر داشت:

• اين افراد از بقيه جهات کاملا سالم هستند و معمولا در زندگی روزمره و عادی هيچگاه دچار مشکل نمی گردند.

• خيلی از افراد تصور می کنند که کسی کور رنگی دارد همه چيز را سياه و سفید می بيند در حالی که اين تصور غلطی است (بيماری که کوری رنگی هر سه نوع رنگ را باهم داشته باشد بسيار بسيار نادر است).

• اين افراد معمولا در ناميدن رنگهای اصلی در اجسامی که ذاتا با يک رنگ خاص  هستند اشتباه نمی کنند. فقط بعضی مواقع در افتراق سبز از قرمز يا قرمز از مشکی در کنار يکديگر اشتباه می کنند. بعنوان مثال فردی با کور رنگی کامل ممکن  است جوراب سبز را با نوع قرمز آن اشتباه کند، يا کراوات قرمز را جای کراوات مشکی در مراسم عزاداری استفاده کند.  

• بعضی از اين افراد ممکن است هيچگاه به مشکل اختلال ديد رنگ خود پی نبرند.

• بسياری از افرادی که مشکل ديد رنگ دارند فقط هنگامی متوجه آن شده اند که به نحوی مورد آزمايش ديد رنگ قرار گرفته اند مثلا برای معاينات استخدامی در نيروهای نظامی،انتظامی، يا خلبانی.

• همچنين بايد در نظر داشته باشيم که اين افراد نقص ديد رنگ خود را بخوبی جبران می کنند به نحوی که حتی در مواردی جزئياتی را می توانند ببينند که افراد با ديد رنگ طبيعی ممکن است به آن توجه نکنند، چرا که اين افراد بيشتر به شکل اجسام توجه دارند تا به رنگ آنها.   

• استفاده از بعضی از فيلترها، عينکها، يا کنتاکت لنزهای رنگی مثلا فيلتر قرمز تا حدی می تواند مشکل اين افراد را در تشخيص بعضی از رنگهای نزديک به هم حل کند.

  تصاوير زير چند نمونه تست ديد رنگ را نشان مي دهند

  

  همه افراد؛ اعم از طبيعي ويا با اختلال ديد رنگ؛ قادر به ديدن عدد 16 هستند

  

  افراد طبيعي قادر به ديدن عدد 2 هستند؛ اما افراد با اختلال ديد رنگ بجز

  يک سري نقاط؛ چيز ديگري را نمي بينند

  

  افراد طبيعي قادر به ديدن عدد 5 هستند؛ اما افراد با اختلال ديد رنگ بجز

  يک سري نقاط؛ چيز ديگري را نمي بينند

  

  افراد طبيعي قادر به ديدن عدد 15 هستند؛ اما افراد با اختلال ديد رنگ يا

   عدد 13 را  مي بينند؛ يا بجزيک سري نقاط؛ چيز ديگري را نمي بينند

  

  افراد طبيعي قادر به ديدن عدد 26 هستند؛ اما  افراد با اختلال ديد رنگ از نوع قرمز؛ فقط

   عدد 6 را  مي بينند؛ و افراد با اختلال ديد رنگ از نوع سبز؛ فقط عدد 2 را مي بينند

  

  افراد طبيعي بجز يک سري نقاط رنگي؛ چيز ديگري را نمي بينند

   اما افراد با اختلال ديد رنگ ممکن است عدد 5 را ببينند

  توجه داشته باشيد که بعلت تفاوت کيفيت رنگ در مانيتورهاي مختلف؛ ارزش تشخيصي

  اين تست ها کامل و صد در صد نخواهد بود و براي تشخيص نهايي اختلالات ديد رنگ

  بايد تستهاي کاملتر و دقيقتري انجام شود.

   

  منبع : دانستني های چشم پزشکی برای عموم