اثرات
املاح
مختلف در بدن
( قسمت
اول )
کلسیم
كلسیم یك ماده معدنی مهم جهت تقویت استخوانها و دندانهاست. علاوه بر این به
عملكرد دست ، قلب، اعصاب، عضلات و سایر سیستمهای بدن كمك می كند. شیر و
لبنیات، نظیر پنیر و ماست از غنی ترین غذاهای حاوی كلسیم است. علاوه بر این
كلسیم در پسته و فندق و بادام، سبزی های دارای برگ سبز و آب پرتقال تقویت شده
با كلسیم وجود دارد. ویتامین های آ،سی، دی و ای به جذب و استفاده كلسیم غذاها
كمك می كند. استرس و ورزش نكردن تعادل كلسیم را بهم می زند. بیشتر مردم
آمریكا به خصوص زنان كلسیم كافی رژیم غذایی ندارند.
موارد استفاده
مصرف كلسیم كافی در موارد زیر مفید است:
تقویت استخوانها و دندانها
پیشگیری از پوكی و شكستگی استخوان
كاهش فشارخون
كاهش كلسترول خون
تنظیم قلب
كاهش دل پیچه و تغییرات خلقی ناشی از قاعدگی
كاهش تحریك پذیری، بیخوابی، افسردگی و سردرد در هنگام یائسگی
كاهش خطرات حاملگی نظیر فشارخون بالا و پرده اكلامپسی
جلوگیری از بیماری لثه
پیشگیری از سرطان روده و راست روده
پیشگیری از سنگ كلیه
منابع غذایی
غنی ترین منابع كلسیم عبارت است از انواع پنیر، آرد سویا- گندم
سایر منابع غنی كلسیم شامل بادام، گل كلم، كلم پیچ، خاویار، شلغم، كلم، خردل،
فندق، بستنی، شیر، میگو، ساردین، و ماست است.
همچنین كلسیم را می توان از بسیاری از گیاهان، ترشی ها، جلبك های آبی (نظیر
ریحان، جعفری فرنگی، دارچین، شويد، رازیانه، شنبلیله، جینسنگ ، آویشن، پونه
كوهی، جعفری، دانه خشخاش، مریم گلی و مرزه تهیه كرد.
سایر اشكال
كلسیم به اشكال مختلف وجود دارد. در بعضی انواع، همراه با سرب است. بنابراین
در انتخاب فرآورده دقت كنید. سرب یك فلز سمی است كه به مغز و كلیه ها آسیب می
رساند و تولید گلبول قرمز را كم می كند. كودكان بیشتر در معرض مسمومیت با سرب
هستند. موارد زیر برخی انواع فرآورده های كلسیم است:
سیترات كلسیم: ساده ترین شكل مصرفی كلسیم است و به راحتی هضم میشود. میزان
سرب آن بی خطر است. این فرآورده به خصوص در افراد مسن، مصرف كنندگان داروی ضد
زخم و ضد فشار خون توصیه می شود.
كربنات كلسیم: این فرآورده ارزان تر است و در صورت تصفیه شدن، میزان سرب بی
خطر دارد. "رولید" و "تام" حاوی كربنات كلسیم است. سایر ضد اسیدها حاوی
آلومینیوم است و می تواند تعادل كلسیم را بهم بزند.
گلوكونات كلسیم: این نوع كلسیم، بی خطر است.
لاكتات كلسیم: یك نوع دیگر كلسیم بی خطر است.
كلرید كلسیم: توصیه نمی شود چون لوله گوارش را تحریك می كند.
در موارد مصرف فرآورده های حاوی میزان مضر سرب باید احتیاط كنید. این موارد
شامل كربنات كلسیم تصفیه نشده مشتق از میگو یا مغز استخوان و ... است.
نحوه مصرف
باید میزان كمی در طول روز مصرف كنید و به منظور جلوگیری از یبوست 8-6 فنجان
آب در طول روز بنوشید:
بزرگسالان سنین 50-19 نیاز به 1000 میلی گرم كلسیم در روز دارند. بعد از سن
50 بزرگسالان نیاز به 1200 ملیگرم در روز دارند.
نوجوانان سنین 18-9 نیاز به 1300 میلی گرم كلسیم در روز دارند.
كودكان 8-6 ساله نیاز به 800 میلی گرم و كودكان 5-1 ساله نیاز به 500 میلی
گرم كلسیم در روز دارند.
موارد احتیاط
مقادیر بسیار زیاد كلسیم (5 گرم در روز یا 2 گرم یا بیشتر در روز به مدت
طولانی) بدون مشورت پزشك معالج ممنوع است. میزان زیاد میتواند منجر به سنگ
كلیه و سایر مشكلات جدی شود.
از فرآورده های كلسیمی حاوی میزان زیاد سرب پرهیز كنید. با پزشك معالج در
خصوص نیاز به كلسیم در صورت ابتلا به بیماریهای تیرویید یا كلیه یا كمبودهای
هورمونی یا ویتامینی صحبت كنید.
تداخل های احتمالی
بعضی غذاها، نوشابه ها وداروها موجب از دست رفتن كلسیم می شوند. این مواد
شامل سدیم (نمك، فسفر، (برخی نوشابه ها)، ضد اسیدهای حاوی آلومینیوم، قند،
چربی اشباع شده، كافئین، الكل، پروتئین بالا در مكمل ها یا رژیم های غذایی
خاص (با این حال، برخی پروتئین ها جهت حفظ ذخایر كلسیم خوب است) و فیبر است.
برخی غذاها، نوشابه ها و داروها باعث می شوند بدن نتواند از كلسیم، نیازهای
ضروری خود را تأمین كند. این موارد شامل الكل، آسپیرین، باربیتورات ها،فیبر،
نئومایسین، خواب آورهای قوی، اسید اكسالیك (موجود در شكلات، ریواس، اسفناج،
سیب زمینی شیرین، لوبیای خشك)، اسید فیتیك (غلات) و یورونیك اسید (نوعی فیبر
موجود در میوه ها و سبزی ها.
مصرف كلسیم خیلی زیاد می تواند از كاربرد سایر مواد معدنی مهم نظیر آهن،
روی، منیزیوم، ید، منگنز و مس در بدن جلوگیری كند.
فـسفـر
به غیر از آب و غذا ، بدن انسان برای بقا نیاز به ویتامین ها و مواد معدنی
دارد. كلسیم و فسفر دو ماده معدنی مهم در بدن انسان هستند كه با كمك همدیگر
دندان ها و استخوانها را می سازند. فسفر 1 درصد كل وزن بدن را تشكیل می دهد،
بنابراین اگر فردی 75 کيلو گرم وزن داشته باشد هفتصدو پنجاه گرم فسفر در بدن
دارد.
بیشتر فسفر بدن (در حدود 85 درصد) در استخوانها و دندانها (جایی كه با كلسیم
برای ساختن استخوان قویتر و سخت تر تركیب میشود) وجود دارد. بفیه فسفر در
سلول ها و بافتهای دیگر وجود دارد. در كلیه ها، فسفر از نظیر تصفیه مهم است.
فسفر همچنین به تعادل اسید-باز درخون كمك می كند. فسفر جریان انرژی در بدن را
تنظیم كرده باعث كاهش درد عضلانی، بعد از یك كار سخت، میشود. بدن شما برای
رشد، نگهداری و ترمیم همه بافتها و سلول های بدن و همچنین برای جذب سایر
ویتامین ها و مواد معدنی از جمله ویتامین «دی» كلسیم، ید، منیزیوم و روی نیاز
به فسفر دارد.
موارد استفاده
در حالت معمول نیاز به مصرف مكمل های فسفر وجود ندارد زیرا غذاهایی كه ما می
خوریم حاوی مقادیر كافی فسفر است، با اینحال در بعضی موارد برای مثال در شخصی
كه بیماری كلیوی دارد، پزشك مكمل های فسفر را تجویز می كند. بعضی از
ورزشكاران قبل از شروع رقابت یا كارهای سنگین برای كاهش درد عضلانی و خستگی
از مكمل های پتاسیم استفاده می كنند. مصرف فسفر و كلسیم با همدیگر می تواند
باعث بهبود شكستگی استخوان و درمان كمبودهای ویتامین «دی» نظیراستئومالاسی
(نرمی استخوان) و ریكتز شود.
منابع غذایی
گوشت قرمز و مرغ و بوقلمون حاوی مقادیر چشمگیری فسفر هستند. منابع دیگر شامل
شیرخشك و محصولات شیر، پنیر سفت، ماهی كنسرو شده، آجیل، تخم مرغ و نوشابه های
سبك است.
اشكال دیگر
فسفر فلزی كه یك ماده مومی زرد یا سفید است و در تماس با هوا قابل اشتعال است
سمیت زیادی دارد و به مدت طولانی به عنوان دارو استفاده نیمشود (اگر چه در
بعضی درمان های خونسازی استفاده میشود كه این مصرف باید زیرنظر پزشك باشد).
علاوه بر این پزشكان یك یا چند تا از فسفات های غیرآلی را كه در زیر نامبرده
شده است و سمی نیست، توصیه می كنند:
فسفات پتاسیم دی بازیك
فسفات پتاسیم مونوبازیك
فسفات سدیم دی بازیك
فسفات سدیم مونوبازیك
فسفات سدیم تری بازیك
نحوه مصرف
اگر زیر 24 سال سن دارید و یا اینكه حامله یا شیرده هستید روزانه به 1200
میلی گرم فسفر نیاز دارید. برای افراد دیگر حد مجاز توصیه شدة روزانه 800
میلی گرم است. چون اغلب نیاز بدن به فسفر از طریق رژیم غذایی تأمین میشود،
جای هیچ گونه نگرانی در مورد مصرف مكمل های فسفر وجود ندارد. مسئله مهمتر این
است كه شما بر روی غذایی كه می خورید دقت كنید تا تعادل مناسبی از كلسیم و
فسفر در رژیم غذایی شما وجود داشته باشد. كم كردن گوشت و جایگزین كردن با
نوشابه های سبك می تواند عدم تعادل بین كلسیم و فسفر را اصلاح كند. در همین
زمان شما باید دقت كنید كه كلسیم كافی مورد نیاز بدن را در رژیم غذایی جای
دهید كه اغلب كار مشكلی است.
موارد احتیاط
مصرف روزانه بیش از 1 گرم فسفر می تواند باعث مسمومیت شود. مصرف زیاد فسفر می
تواند منجر به اسهال و كلسیفیكاسیون (سخت شدن) اعضا و بافت نرم شده و توانایی
جذب آهن، كلسیم، منیزیوم و روی را توسط بدن كاهش دهد. اگر شما ورزشكار هستید
و از مكمل های حاوی فسفات استفاده می كنید، باید دقت كنید كه از این مكمل ها
فقط باید به صورت گاه گاهی استفاده كنید.
متخصصین تغذیه یك میزان مساوی از كلسیم و فسفر را در رژیم غذایی توصیه می
كنند، اما رژیم غذایی تیپیك آمریكایی حاوی كلسیم كم و فسفر زیاد (میزان فسفر
2 تا 4 برابر كلسیم) است. علت این امر بسیار ساده است. گوشت قرمز و مرغ و
بوقلمون حاوی فسفر به میزان 10 تا 20 برابر میزان كلسیم آن است، و آشامیدنی
های حاوی كربنات مانند "كولا" حدود 500 میلی گرم فسفر در هر بار مصرف دارد.
وقتی در سیستم شما فسفر بیشتر از كلسیم باشد، بدن كلسیم ذخیره شده داخل
استخوانها را برداشت می كند تا عملكرد طبیعی بدن انجام شود. این امر منجر به
كاهش توده استخوانی و در نتیجه شكنندگی استخوان و یا مشكلات لثه و دندانها
میشود. پایین بودن نسبت كلسیم به فسفر همچنین باعث افزایش خطر فشار خون بالا
و سرطان كولوركتال میشود.
یك تعادل مناسب بین كلسیم و فسفر رژیم غذایی می تواند باعث كاهش استرس، كاهش
خطر پوكی استخوان و بهبود علایم آرتروز و دیگر مشكلاتی شود كه مرتبط با
توانایی بدن در استفاده از كلسیم است.
تداخل های احتمالی
موارد زیر می تواند به كمبود فسفر كمك كند:
آلبومین شامل آنتاسید
آهن
منیزیوم
ناكافی بودن ویتامین «دی»
برای اطلاعات بیشتر در مورد فسفر با پزشك معالج مشورت كنید.
منبع : وب سایت رسمی دکتر
ابراهیم رزم پا
ادامه دارد...
